Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Στο μάθημα Ερευνώ και Ανακαλύπτω μιλήσαμε για τις μορφές ενέργειας.
Η διάφορες μετατροπές της ενέργειας έχουν ως αποτέλεσμα μία ποικιλία αλλαγών. Άλλες αλλαγές είναι ευεργετικές στο φυσικό περιβάλλον, όπως ειναι η βροχή, η ανάπτυξη φυτών και ζώων, ενώ κάποιες άλλες είναι καταστροφικές, όπως οι πυρκαγιές, οι σεισμοί, οι τυφώνες.

Μεγαλύτερο γίνεται το πρόβλημα όταν προκαλούμε εμείς οι ίδιοι τις ενεργειακές μεταβολές.

Στην περίπτωση του αυτοκινήτου για παράδειγμα, χρησιμοποιούμε την χημική ενέργεια μέσω της καύσης της βενζίνης, και την μετατρέπουμε σε κινητική.

Στη θέρμανση της κατοικίας μας κάνουμε πάλι χρήση καυσίμου , μετατρέποντας έτσι χημική ενέργεια σε θερμότητα.

Ενώ επίσης, και στα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας(ΔΕΗ)γίνεται συχνά χρήση χημικής ενέργειας.

Και στις τρεις περιπτώσεις κατά την μετατροπή της ενέργειας από την μία μορφή στην άλλη ένα μέρος παράγονται ρύπη , βλαβεροί και καταστροφικοί για το περιβάλλον.

Ένα από τα σπουδαιότερα προβλήμτα που προκάλεσε η μόλυνση είναι η κλιματική αλλαγή. Συνιστά καίρια απειλή για το φυσικό περιβάλλον με πολλαπλές επιπτώσεις, όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, οι υψηλότερες ακραίες θερμοκρασίες, οι ξηρασίες και οι πιο ραγδαίες και συχνές καταιγίδες. Η αλλαγή του κλίματος ενδέχεται επίσης να οδηγήσει στην εξαφάνιση του 15-37% των ειδών που ζουν πάνω στον πλανήτη μέχρι το 2050.

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Ανανεώσιμη ενέργεια είναι η ενέργεια που αντλείται από πηγές, οι οποίες δεν εξαντλούνται ή αντικαθίστανται.

Η εξάπλωση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας θα συμβάλει σημαντικά στον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που σχετίζονται με τη συμβατική ενεργειακή αλυσίδα και παράλληλα θα μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, που είναι η κύρια αιτία της αλλαγής του κλίματος.

Αιολική ενέργεια. Χρησιμοποιήθηκε παλιότερα για την άντληση νερού από πηγάδια καθώς και για μηχανικές εφαρμογές (π.χ. την άλεση στους ανεμόμυλους). Έχει αρχίσει να χρησιμοποιείται πλατιά για ηλεκτροπαραγωγή.

Ηλιακή ενέργεια. Χρησιμοποιείται περισσότερο για θερμικές εφαρμογές (ηλιακοί θερμοσίφωνες και φούρνοι) ενώ η χρήση της για την παραγωγή ηλεκτρισμού έχει αρχίσει να γίνεται όλο και πιο συχνή στην Ευρώπη.





Υδατοπτώσεις. Είναι τα γνωστά υδροηλεκτρικά έργα, που στο πεδίο των ήπιων μορφών ενέργειας εξειδικεύονται περισσότερο στα μικρά υδροηλεκτρικά. Είναι η πιο διαδεδομένη μορφή ανανεώσιμης ενέργειας.





Βιομάζα. Χρησιμοποιεί τους υδατάνθρακες των φυτών (κυρίως αποβλήτων της βιομηχανίας ξύλου, τροφίμων και ζωοτροφών και της βιομηχανίας ζάχαρης) με σκοπό την αποδέσμευση της ενέργειας που δεσμεύτηκε απ' το φυτό με τη φωτοσύνθεση. Ακόμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν αστικά απόβλητα και απορρίμματα. Τα καύσιμα κατά την καύση τους είναι πιο φιλικά προς το περιβάλλον από τα παραδοσιακά.

Γεωθερμική ενέργεια. Προέρχεται από τη θερμότητα που παράγεται απ' τη ραδιενεργό αποσύνθεση των πετρωμάτων της γης. Είναι εκμεταλλεύσιμη εκεί όπου η θερμότητα αυτή ανεβαίνει με φυσικό τρόπο στην επιφάνεια, π.χ. στους θερμοπίδακες ή στις πηγές ζεστού νερού. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε απευθείας για θερμικές εφαρμογές είτε για την παραγωγή ηλεκτρισμού.
Η Ισλανδία καλύπτει το 80-90% των ενεργειακών της αναγκών, όσον αφορά τη θέρμανση, και το 20%, όσον αφορά τον ηλεκτρισμό, με γεωθερμική ενέργεια.

Οι συμβουλές του Γλάρου

Στο α' τεύχος του βιβλίου της Γλώσσας (σελ.15) μαθαίνουμε για την οργάνωση παιδική HELMEPA που έζει για ήρωα, τον γνωστό σε όλους μας "Γλάρο" .


Σκοπός της Παιδικής HELMEPA είναι να δώσει τη δυνατότητα στα παιδιά που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα να γίνουν υπεύθυνοι, περιβαλλοντικά ενήμεροι και ενεργοί αυριανοί πολίτες.

Με τη συμμετοχή τους αυτή, τα παιδιά γνωρίζουν το φυσικό περιβάλλον της πατρίδας μας μαθαίνοντας πόσο σημαντικό είναι και γιατί πρέπει να το προστατεύουμε. Μέσα από τις δραστηριότητες του Προγράμματος αναδεικνύεται η σχέση μεταξύ της καθημερινής ατομικής συμπεριφοράς και ρύπανσης του περιβάλλοντος. Γιατί η λύση σημαντικών περιβαλλοντικών προβλημάτων βρίσκεται και στην υπεύθυνη συμπεριφορά του καθενός μας.

Ο Γλάρος της HELMEPA 1992

Πάρτι στη...λάσπη!

Στη σελίδα 12, στο βιβλίο εργασιών, διαβάζοντας το κείμενο παρακολουθούμε ένα φανταστικό πάρτι που διαδραματίζεται στους υδροβιότοπους της Ελλάδας. Η μαγευτική αυτή γιορτή ξεκινάει από το δέλτα του Εβρου, συνεχίζεται στη λίμνη Βιστονίδα και καταλήγει στην Κερκίνη.

Μέσα από το κείμενο γνωρίζουμε διάφορα είδη ζώων και φυτών που ζουν σε αυτούς τους υδροβιότοπους.

Σταχτοτσικνιάς

Είναι ο μεγαλύτερος από τους ερωδιούς που συναντούμε στη χώρα μας και αποτελεί τον κλασικό αντιπρόσωπο της οικογένειάς του. Μπορεί να παρατηρηθεί στην Ελλάδα όλο το χρόνο στους περισσότερους υγρότοπους. Αρκετοί Σταχτοτσικνιάδες είναι επίσης αποδημητικοί.

Συχνά, κατά την ανοιξιάτικη μετανάστευση μπορεί να δούμε 4 - 7 από αυτούς να ψάχνουν ήσυχα σημεία για να ξαποστάσουν λίγο από το μακρινό τους ταξίδι. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, οι Σταχτοτσικνιάδες χρησιμεύουν για οδηγοί στα Τρυγόνια κατά τις μεταναστεύσεις τους και μάλιστα πιστεύεται ότι, όταν αυτά κουρασθούν τα παίρνουν στη ράχη τους. Αφορμή για τη δοξασία αυτή αποτελεί το γεγονός ότι τα δυο αυτά είδη πουλιών φεύγουν την ίδια εποχή και ακολουθούν τις ίδιες διαδρομές.

Εκτός από το μεγάλο του ανάστημα, ξεχωρίζει από τους άλλους ερωδιούς για το σταχτί πάνω μέρος του, το λευκό κεφάλι και λαιμό, με μια πλατιά μαύρη ράβδωση από το μάτι ως την άκρη του λοφίου. Το μακρύ, κιτρινωπό και αιχμηρό ράμφος του αποτελεί ένα «καμάκι» εκπληκτικής ικανότητας και αποτελεσματικότητας. Κατά την περίοδο της αναπαραγωγής το ράμφος και τα καστανωπά πόδια του γίνονται κοκκινωπά.
Κάθετε πολλή ώρα ακίνητος κοντά ή μέσα στο νερό περιμένοντας υπομονετικά και με ένα αστραπιαίο τίναγμα του λαιμού και ράμφους «καμακώνει» με το ράμφος τη λεία του, συνήθως ψάρια και βατράχια αλλά και σκουλήκια, σαλιγκάρια, ποντίκια όταν τρέφεται σε χωράφια.

Καλαμοκανάς

Η επιστημονική του ονομασία είναι Himantopus himantopus.Αναπαράγεται σε υγροτόπους με ρηχό νερό,συχνά σε αρμυρόβαλτους ,αλυκές,ρηχά έλη. Τρέφεται κυρίως με έντομα που αναζητά και σε πιο βαθύ νερό από τα άλλα παρυδάτια χάρη στα μακριά πόδια του.Συχνά φωλιάζει σε χαλαρές αποικίες.Φωλιά μια κοιλότητα κοντά στο νερό ή και υπερυψωμένος σωρός από φυτικό υλικό στα ρηχά.Ανήσυχος όταν φωλιάζει ξεσηκώνεται με το παραμικρό. Διαδεδομένος καλοκαιρινός επισκέπτης(Μάρτιος - Σεπτέμβριος) στην Ελλάδα , μπορεί να φωλιάσει και σε μικρούς υγροτόπους αν δεν παρενοχλείται.Οι πρώτοι Αργυροπελεκάνοι εμφανίστηκαν στη γη πριν από 30 εκατομμύρια χρόνια, όπως έχουν εξακριβώσει οι επιστήμονες από απολιθώματα. Στην αρχαία Αίγυπτο ζούσαν σαν κατοικίδια, ενώ στην Ινδία ψάρευαν για λογαριασμό των ανθρώπων. Αργότερα και μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του1960 οι πελεκάνοι ήταν επικηρυγμένοι από την πολιτεία ως ‘επιβλαβή θηράματα’ και μόλις το 1977 τέθηκαν υπό προστασία.

Αργυροπελεκάνος

Οι Αργυροπελεκάνοι είναι τα μεγαλύτερα πουλιά στον κόσμο, από εκείνα που ζουν στις ακτές και κολυμπούν. Το όνομά του οφείλεται στο αργυρό τους χρώμα. Οι φτερούγες τους είναι άσπρες όταν είναι κλειστές, όταν όμως τις ανοίγουν έχουν μήκος 3 μέτρα και φαίνεται η εσωτερική πλευρά τους που είναι γκριζωπή. Το ράμφος τους είναι μακρύ και λεπτό και η πάνω σιαγόνα στην άκρη της είναι γαμψή σαν αγκίστρι. Η κάτω σιαγόνα σχηματίζει μια ευρύχωρη δερμάτινη σακούλα, πορτοκαλί χρώματος, όπου αποθηκεύεται η τροφή των Αργυροπελεκάνων. Το βάρος τους είναι γύρω στα 10 με 12 kgr.
Οι Αργυροπελεκάνοι ζουν σε αποικίες. Όταν επιλέξουν τον καλοκαιρινό τόπο διαμονής τους για 7 ημέρες περίπου ασχολούνται με το χτίσιμο της φωλιάς τους. Τις φτιάχνουν τη μια κοντά στην άλλη πάνω σε νησάκια από ρίζες καλαμών. Έπειτα ζευγαρώνουν. Ο θηλυκός Αργυροπελεκάνος γεννά γύρω στα 2 με 3 αυγά, τα οποία κλωσσούν και οι δύο γονείς για 32 περίπου ημέρες. Ο τρόπος που τα κλωσσούν είναι αρκετά ασυνήθιστος, αφού τα πατούν με τα πόδια τους. Τα μικρά μόλις βγουν από τα αυγά τους είναι μαύρα, σχεδόν γυμνά με κλειστά μάτια. Το ράμφος τους είναι πολύ μεγάλο, αλλά το σώμα τους μικρό. Οι Αργυροπελεκάνοι μεγαλώνουν τα μικρά τους με πολλή στοργή. Μέχρι να ολοκληρωθεί η πτέρωση των νεοσσών μετά από 2 μήνες περίπου τα μικρά τρέφονται βάζοντας το ράμφος τους σ΄ αυτό των γονιών τους που είναι γεμάτο ψαράκια.
Οι Αργυροπελεκάνοι ευχαριστιούνται να ξεκουράζονται τα μεσημέρια στην ακτή καθαρίζοντας τα φτερά τους με το μακρύ τους ράμφος. Το βράδυ κοιμούνται στη φωλιά ή ακόμα και σε ξέρες μέσα στο νερό, βάζοντας το τεράστιο ράμφος τους στο στήθος.
Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν καθημερινά είναι ποικίλοι. Η καταστροφή των βιοτόπων και το κυνήγι εξαφάνισαν τις παλαιότερες αποικίες ήδη από τις αρχές του αιώνα μας. Εχθρό τους είναι και τα αρπακτικά πουλιά που καραδοκούν πάνω απ΄ τις φωλιές τους για να τους αρπάξουν τ΄ αυγά.
Οι αργυροπελεκάνοι για να συνεχίσουν να φωλιάζουν στον Αμβρακικό κόλπο χρειάζονται μια πηγή άφθονης τροφής. Τα τελευταία χρόνια έχουν παρουσιαστεί επανηλημένα φαινόμενα μαζικών θανάτων ψαριών στις λιμνοθάλασσες, τα οποία οφείλονται στη μεταβολή της ποιότητας του νερού και κυρίως στην έλλειψη οξυγόνου. Οι αλλιώσεις αυτές που σχετίζονται με τις ανθρώπινες σραστηριότητες στις γύρω περιοχές, δνε απειλούν μόνο τους αργυροπελεκάνους, αλλά και την ιχθυοπανίδα καθώς και τις ανθρώπινες δραστηριότητες που ζουν από αυτήν.Ιδιαίτερα ευαίσθητος στην ενόχληση είναι κατά την αναπαραγωγική περίοδο.
Πρόκειται λοιπόν για ένα παγκόσμια απειλούμενο είδος και ιδιαίτερα προστατευόμενο.

Δενδροβάτραχος

Ο δενδροβάτραχος είναι από τα πιο κοινά βατράχια στην Ευρώπη.Το όνομά του το οφείλει στο μεγάλο διάστημα της ζωής του που περνάει στα φύλλα των δεντρων. Ενώ όταν έρθει η περίοδος αναπαραγωγής κατεβαίνει στο νερό. Ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό του δενδροβάτραχου είναι ότι κάτω από τις άκρες των δαχτύλων του έχουν δημιουργηθεί μικρές βεντούζες κι αυτό συνδέεται με το ότι μπορεί και σκαρφαλώνει στα δέντρα.Το Νούφαρο (Νυμφαία) είναι γένος υδρόβιων φυτών με παγκόσμια εξάπλωση. Αριθμεί περίπου 50 είδη. Το αρχαίο όνομα του φυτού είναι Νυμφαία που προέρχεται από την ελληνική λέξη Νύμφη.

Νούφαρα

Τα άνθη του νούφαρου είναι ακτινωτά και εξέρχονται από το κεντρικό μίσχο του φυτού. Έχουν πέταλα πολύ μεγαλύτερα από τα σέπαλα. Τα άνθη φτάνουν σε διάμετρο μέχρι και 30 εκατοστά και έχουν ποικιλία χρωμάτων συνήθως λευκό, κόκκινο, μωβ ή ροζ.

Τα νούφαρα είναι πολύ συνηθισμένο φυτό του Νείλου, όπου αποκαλούνται λοτοί. Στον Νείλο κυριαρχούν το μπλε και το λευκό νούφαρο. Το μπλε νούφαρο ανοίγει τα άνθη του την ημέρα και τα κλείνει την νύχτα ενώ το λευκό νούφαρο ανοίγει τα άνθη του την νύχτα και τα κλείνει την ημέρα. Γι' αυτό το λόγο οι αρχαίοι Αιγύπτιοι είχαν συνδέσει το φυτό με τον διαχωρισμό των θεοτήτων τους, σε θεότητες του πάνω και του κάτω κόσμου, ενώ συνέδεαν επίσης το φυτό με τις πεποιθήσεις τους για τον θάνατο και την μετά θάνατον ζωή.